Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Songül Özer, aşıdan sonra antikor oluşması süreci hakkında önemli bilgiler paylaştı.

Antikor oluşması için en az 14 güne ihtiyaç var

 Dr. Songül Özer, ‘Koronavirüsle ilgili bilgilerin sınırlı olduğunu belirtmekle birlikte diğer genel virüs enfeksiyonlarında oluşan bilgilerle antikor testi süreci hakkında değerlendirme yapabiliriz’ dedi ve sözlerine şöyle devam etti:

“Bir virüs hastalığında immünoglobulin G tipi koruyucu antikorların gelişme süresi minimum 14 gündür. İkinci aşıyı yaptırdıktan sonra 14 gün geçmeden aslında kanda, serumda bakılan antikor seviyesinin yükselmesini beklemiyoruz. Aşıyı yaptırdıktan sonra ertesi gün kan tahlili yaptırıp antikor yükselmiş mi diye bakıldığında yükseldiğinin görülmemesi son derece normal bir durumdur. Bu sonuç aşının korumadığı anlamına gelmez. Antikorların henüz oluşmadığını ya da kanda tespit edilebilir düzeye henüz gelmediğini gösterir. En sağlıklı ölçüm minimum 14 gün sonra yapılmalıdır.”

Antikor oluşma süresinde değişiklik yaşanabilir

 Antikor oluşma sürecinde kişiye göre değişiklik yaşanabileceğini belirten Özer, “Ortalama 14 günlük süreden bahsediyoruz. Bu süre 3 haftaya ya da 1 aya da yayılabilir. Bazı durumlarda immünoglobulin G yanıtının tespit edilebilir düzeye gelmesi 6 haftaya da uzayabilir. Çok nadir sayıda insanda 14 günden önce de antikorun yüksek seviyede ve kanda tespit edilebilir düzeye gelebileceğini unutmamak gerekir” dedi.

Antikorun kanda 4-6 ay boyunca kalacağı öngörülüyor

 Antikorun kanda ne kadar süre kalacağına cevap vermenin ne kadar sürede oluşacağına cevap vermekten zor olduğunu ifade eden Özer, “Covid-19 için bu sürenin ne kadar olacağını henüz bilmiyoruz. Şu andaki bilgilerle ortalama 4-6 ay sürede yüksek kalabileceğini öngörebiliyoruz. Kornavirüs aşısı ya da koronavirüs hastalığı ile vücutta antikor oluştuğunda 4-6 ay süre ile kanda tespit edilebilir olduğunu ve hastalıktan koruyabileceğini söyleyebiliyoruz” diye konuştu.

Aşı ile 1 yıla çıkacağı tahmin ediliyor

 6 aylık sürenin aşı ile 1 yıla kadar uzatıldığını ve 1 yıl boyunca kanda immünoglobulin G seviyesine bakıldığında yüksek bulunacağını düşündüklerini dile getiren Dr. Songül Özer, “Aşılama çalışmaları yeni başladı. Yurt dışında ilk aşılar aralık ayında yapılmaya başlandı. O yüzden aşı yapıldıktan 14 gün sonra antikor ölçtürdüler ve tespit etmeye, çalışmalara başladılar. Ne kadar süre antikorun yüksek kaldığını ölçümlemek için tahminimize göre klinik çalışmalarda haftada 1 immünoglobulin G kontrolü yapılıyordur. Ancak ne kadar sürede yüksek kaldığını söyleyemezler çünkü aşı uygulanmaya başlayalı henüz 1 veya bazı ülkelerde 2 ay oldu. İkinci doz aşı uygulamaları tamamlanmış ülke sayısı zaten çok az. Onların da üzerinden henüz 2 ay geçmedi. Bu nedenle 3-5 aylık sürelerde çalışmaların bitmesini bekliyoruz. Antikorun kanda ne kadar uzun süre kaldığını bu çalışmalar gösterecek. Bu çalışmaları başka hastalıklarda ve başka aşılarda da görebiliyoruz” dedi.

Hepatit B’de aşı takvimi yeniden uygulanabiliyor 

 Hepatit B aşısının en sık gözlemlenen aşılardan biri olduğunu ifade eden Özer, “Hepatit B aşısını 3 doz veya bağışıklık durumuna göre bazen 4 doz yapıyoruz. Sonrasında 6 ay ve 1 yıl sonrasında kontrol ediyoruz. Kontroller sonucu hiçbir antikor gelişmediğini görebiliyoruz. Hepatit B’de tablo farklı olduğu için hiç aşılamamışız gibi 016 aşı takvimini yeniden uyguluyoruz. Bu durumda hastaya bir şans daha vermiş oluyoruz. Sonrasında tekrar antikor tahlili yapıyoruz ve sonuç yine negatifse vazgeçiyoruz. Covid-19’da henüz kontrol etme şansımız olmadı. Henüz bir hasta deneyimine sahip değiliz” dedi.

Covid-19’da da kişiye ikinci şans verilebilir

 Dr. Songül Özer, ‘Koronavirüs aşısından sonra 6 hafta sonunda kişide antikor gelişmemesi durumu ile ilgili henüz bilim insanları Hepatit B aşısında olduğu gibi aşı takvimini yeniden uygulama önerisinde bulunmadı’ dedi ve sözlerini şöyle tamamladı:

“Ancak muhtemelen bu yönde öneride bulunabilirler. Çünkü biz antikor geliştirmek için her zaman hastalara ikinci şansı veririz. Bazı immün sistemler çalışabilmek için biraz daha fazla antijenik uyarı bekliyorlar. İkinci aşılamadan sonra da hala kişide antikor gelişmiyorsa çalışmayı bırakırız. Zaten aşılama yapsak da maske, mesafe ve temizliğe dikkat etmemiz gerektiğini söylüyoruz. Antikor gelişmeyen kişiler için konuyu kapatmak gerekiyor. Bu durumda da virüslere karşı önlemleri her zaman hayatlarında bulundurmaları ve korunmaya devam etmeleri gerekiyor.”

2021 yılının yaz aylarında maske kullanımının bırakılabileceğini öngören uzmanlar, aşı uygulanmış olsa dahi özellikle sosyal mesafe ve düzenli el yıkama önlemlerinin sürdürülmesini tavsiye ediyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Songül Özer, pandemiye umut olan aşı konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Aşı, bakteri ya da virüse karşı hücre cevabının oluşturulmasıdır

 Dr. Songül Özer, aşının bir bakteri ya da virüse karşı vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmek amacıyla geliştirildiğini belirterek “Aşı, vücutta ona karşı antikor yani cevap üretilmesi istenen mikroorganizmaların, hastalık yapma etkileri ve hastalık yapma güçleri elinden alınmış yani zararsızlaştırılmış ya da zayıflatılmış hallerinin vücuda verilmesidir. Böylece gerekli antikor cevabının yani immün sistemi uyararak gerekli bağışıklığın sağlanması ve hücre cevabının oluşturulması anlamına gelmektedir” diye konuştu.

Aşı, vücuda bakteri ya da virüsü tanıtıyor

Aşı ile vücudun, zayıflatılmış ya da hastalık yapma gücü olmayan mikroorganizmalarla uyarılmış olduğunu kaydeden Dr. Songül Özer, aşının bir anlamda vücuda o bakteri ya da virüsü tanıttığını ifade ederek “Vücudun hafıza hücrelerine, bu virüsü ya da bakterileri tanıtmış oluyorsunuz.

Bir gün bu bakterinin gerçeği ya da bu virüsün gerçeği, yani hastalık yapma yeteneğinde olan, insanın vücuduna girdiğinde vücut onu bir önceki aşı çalışmasından tanıdığı için daha hızlı cevap verebiliyor ve onu tam olarak öldürebilecek antikorları bir an önce virüsün ya da bakterinin üzerine salarak zaman kazanmış oluyor. Aslında aşı hastalık yapan bakterinin ya da virüsün zayıf halinin vücuda tanıtılması işlemidir” dedi.

Aşıyı neden yaptırmalıyız?

 Salgın hastalıkların tedavisinde aşılamanın önemli olduğunu belirten Dr. Songül Özer, “Bizim vücudumuzda yani bağışıklık sistemimizde birtakım askerler var. Bu askerlere bu düşmanı yani bakteri ya da virüsü zayıf halini tanıtmak zorundayız ki daha güçlüsü geldiğinde hastalık yapan mikroorganizma vücuda geldiğinde hazırlıklı olalım” diye konuştu.

İlkbaharda enfeksiyon sayısının azalması bekleniyor

Birçok bilim insanının koronavirüsün daha ne kadar süre hayatımızda kalacağı ile ilgili tahminlerini söylediğini ifade eden Özer, “Covid-19 enfeksiyonu bir süre daha bizimle birlikte olacak. 2021’de de koronavirüs enfeksiyonu ile yaşamaya devam edeceğiz.

İlk aşamada Biontech firması aralık ayında ürettiği aşıyı dünyaya sunabileceğini, uygulatmaya başlatabileceğini ifade etti. Aralık ayının ortalarında aşı çalışmalarının başladığını varsayalım. İkinci dozlarının da ocak ayında yapıldığını düşünecek olursak ortalama şubat, mart ya da ilkbahar aylarında koronavirüs enfeksiyonu sayısının azalmasını bekliyoruz” dedi.

Aşı olunsa da önlemlere devam edilmeli

 Dr. Songül Özer, koronavirüsle ilgili tek olumlu faktörün aşı olmayacağını söyleyerek sözlerine şöyle devam etti:

“Aşı sadece gücümüzü artıracak. Koronavirüse karşı hiçbir zaman elimizdeki tek koruyucu etken aşı olmayacak. Geçmişten bu yana uyguladıklarımızdan bahsedelim. Örneğin sarılık yani Hepatit B cinsel yolla ve kan yoluyla bulaştığını biliyoruz. Bunun bir aşısı var ve yaptırıyoruz.

Ancak Hepatit B aşısı olmak, artık tüm hayat boyunca test yapılmadan istenilen kişiye kan verilebileceği veya kan alınabileceği, cinsel yolla bulaşabilecek hastalıklara karşı korumaya sahip olunduğu düşünülerek hiç korunmasız cinsel ilişki kurulabileceği anlamı taşımıyor.

O aşının da yüzde 100 korumadığını biliyoruz. Aynı durum koronavirüs aşısı için de geçerli olacak. İnsanların ‘Ben aşıyı yaptırdım, sonsuza kadar korunuyorum. Maske takmama, elimi yıkamama ve mesafeme dikkat etmeme gerek kalmayacak’ diye düşünmemesi gerekiyor. Dünyanın en başarılı aşısında bile mutlaka bir korumama yüzdesi vardır.”

Maske kullanımı gelecek yaz bırakılabilir

Her şey yolunda giderse 2021’in yaz aylarında maske kullanımının bırakabileceğini düşündüğünü söyleyen Özer, “Ancak maske kullanmayı bıraksak bile mesafemize dikkat etmeyi sürdürmeliyiz. Eski normale dönmemiz maalesef 3-4 yılı bulacaktır.

Mesafemize dikkat edeceğiz, kalabalık partiler, kalabalık toplantılar yapmayacağız. On, yirmi kişi bir arada olmayacağız, bir arada olsak bile oturduğumuz anda mesafemize dikkat edeceğiz. Aramıza 1 – 1.5 metrelik mesafe koymak zorunda kalacağız.

Tabii ki elimizi her zaman yıkayacağız çünkü elimizi sadece koronavirüs enfeksiyonundan korunmak için yıkamıyoruz. Çevremizde var olan birçok bakteri ve virüsten kurtulmak, hem bize bulaşmalarını engellemek hem de diğer insanlara bulaştırmamak için elimizi her zaman yıkamaya devam edeceğiz” dedi.

Aşıda öncelik virüsle tanışmamış olanlara verilecek

Covid -19 atlatan kişilerin aşı yaptırmasının tartışmalı bir konu olduğunu ifade eden Özer sözlerini şöyle tamamladı:

“Aşı yaptırabilmek için öncelikle antikor düzeyinin yani koronavirüsü geçirmiş insanlarda da geçirmemiş insanlarda da immunoglobulin m’nin ve immunoglobulin g’nin negatif olması gerekiyor. Bu virüsle daha önce tanışmamış olmamız gerekir.

Eğer koronavirüsü geçirdiysek ve vücudumuzda kalıcı, yüksek düzeyde immunoglobulin g yani koruyucu antikorlar varsa zaten doğal yoldan aşılanmışız demektir. Vücudumuz bu mikroorganizmayı tanımış, hafıza hücrelerine yerleştirmiş ve artık aşılanmış gibi düşüneceğiz.

Aşıyı ilk planda bu hastalıkla hiç tanışmamış olan yani hem immunoglobulin m’si hem de immunoglobulin g’si negatif olanlara yapacağız. Ama Covid-19’u geçirmiş olmasına rağmen vücudunda immunoglobulin g seviyesi yükselmemiş olanlar var.

Bazı hastalarda bu durumla karşılaştık. İmmunoglobulin g’si yükselmemiş olan veya yükseldikten sonra negatifleşenlere aşı yapılması için çalışma yapılabilir. Kişi yaş, yaşadığı ortam veya mesleği nedeniyle risk grubunda olan bir insansa ikinci aşamada aşı yapılma ihtimali olabilir.”